Oyuncu 30 milyon TL kredili kaybetti.
Casino yüzde 10 discount uygulayacağını açıkladı.
Kâğıt üzerinde 3 milyon TL promosyon maliyeti oluştu.
Ama 27 milyon TL tahsil edilmediyse ortada kâr yoktur.
Sadece daha küçük bir alacak vardır.
Kredili kayba discount uygulamak, nakit kayba discount vermekten farklıdır. Çünkü aynı kararda üç şey birleşir: oyun sonucu, ticari teşvik ve kredi riski. Tahsilattan önce verilen discount, casinonun en güvenli alacağını azaltıp en riskli kısmını bilançosunda bırakabilir.
Bu makaledeki örnekler geneldir. Kredi ve discount kararları; doğrulanmış finansal kapasite, yürürlükteki mevzuat, AML/KYC, oyuncu koruma, muhasebe ve lisans şartlarına göre bağımsız yetkilerce yönetilmelidir.
Dört rakamı ayırın
Kredili oyuncu raporunda en az şu dört değer ayrı görünmelidir:
- Gerçekleşen oyun sonucu: Casinonun oyun üzerindeki sonucu
- Brüt alacak: Vadesi gelen toplam kredi bakiyesi
- Discount sonrası alacak: Sözleşmeye göre tahsil edilecek tutar
- Nakit tahsilat: Gerçekte kasaya giren para
Discount sonrası alacak = Discount kapsamındaki brüt alacak − Onaylı discount
Risk düzeltilmiş tahsilat değeri = Discount sonrası alacak − Beklenen kredi zararı − Tahsilat maliyeti − Sermaye maliyeti
Oyun sonucu gelir tablosunda güçlü görünürken nakit ve risk düzeltilmiş değer zayıf olabilir.
Tahsilat şartlı discount
Discount, belirli tarihe kadar doğrulanmış ödeme yapılmasına bağlanabilir.
Örnek şart:
- Brüt uygun alacak: 30 milyon TL
- Discount oranı: yüzde 10
- Discount sonrası ödeme: 27 milyon TL
- Son ödeme tarihi: 15 gün
- Şart: 27 milyon TL’nin tamamının mutabık kanaldan tahsili
Ödeme gerçekleşmezse discount teklifinin hukuki ve muhasebe statüsü sözleşmede açık olmalıdır. Casino, oyuncuya kesin discount sözü verip finans kayıtlarında hâlâ 30 milyon TL alacak gösteremez.
Yönetim hatası: Tahsilat gerçekleşmeden discount teklifini oyuncuya, geliri de yönetime kesinleşmiş gibi sunmak.
Discount uygulamasının kredi zararına etkisi
Discount öncesinde:
- Alacak: 30 milyon TL
- Temerrüt olasılığı: yüzde 15
- Temerrütte kayıp oranı: yüzde 50
- Beklenen kredi zararı: 2,25 milyon TL
Basitleştirilmiş beklenen kredi zararı (Expected Credit Loss — ECL) hesabı:
ECL = 30 milyon × %15 × %50 = 2,25 milyon TL
Discount sonrası alacak 27 milyon TL ve discount erken tahsilat olasılığını gerçekten yükseltiyorsa parametreler yeniden kalibre edilir. Örneğin temerrüt olasılığı yüzde 8’e düşerse:
27 milyon × %8 × %50 = 1,08 milyon TL
Toplam ekonomik maliyet yalnız 3 milyon TL discount değildir. Discount maliyeti, kalan beklenen zarar ve finansman maliyeti birlikte görülmelidir. Temerrüt olasılığı değişmiyorsa discount yalnız alacağı küçültür.
Discount yeni krediye dönüşmemeli
Oyuncu 27 milyon TL ödeyip aynı gün 30 milyon TL yeni limit alırsa ekonomik tahsilat yanıltıcı olabilir.
Net risk azaltımı:
Net risk azaltımı = Brüt nakit tahsilat − Aynı dönemde açılan yeni kredi − İlgili nakit avantajlar
Discount sonrası limit yenileme ayrı kredi komitesinin kararı olmalıdır. Host veya pazarlama ekibi, tahsilat hedefini tutturmak için kredi limitini dolaylı biçimde yenilememelidir.
Yaşlandırma ve çapraz tesis riski
| Vade | Açık bakiye | Discount durumu | Risk aksiyonu |
|---|---|---|---|
| 0–15 gün | 8 milyon TL | Şartlı | Normal izleme |
| 16–30 gün | 7 milyon TL | İncelemede | Yeni kredi beklet |
| 31–60 gün | 6 milyon TL | Süresi geçmiş | Tahsilat planı |
| 60+ gün | 6 milyon TL | Uygun değil | Yüksek risk süreci |
Aynı oyuncunun grup içindeki bütün tesis bakiyeleri tek görünümde toplanmalıdır. Bir tesiste “ödendi” görünen bakiye, başka tesisten açılan krediyle finanse edilmiş olabilir.
Etkili oranı hesaplayın
Nominal discount oranı yüzde 10 olabilir. Fakat diğer avantajlarla ekonomik oran yükselir:
- Discount: 3 milyon TL
- Uçuş ve otel gerçek maliyeti: 800 bin TL
- Acente payı: 1,2 milyon TL
- Vade finansman maliyeti: 500 bin TL
- Toplam oyuncu maliyeti: 5,5 milyon TL
Etkili oyuncu maliyeti oranı = Toplam oyuncu maliyeti ÷ Güvenilir teorik değer
Güvenilir teorik değer 8 milyon TL ise etkili oran yüzde 68,75’tir. “Sadece yüzde 10 verdik” ifadesi ekonomik gerçeği saklar.
Görevler ayrılığı
Kredili kayba uygulanacak discount için en az şu roller ayrılmalıdır:
- Oyun sonucunu doğrulayan operasyon
- Alacağı ve tahsilatı doğrulayan finans
- Kredi riskini değerlendiren bağımsız yetki
- Discount kararını onaylayan ticari yetki
- Uyum ve oyuncu koruma kapısı
Aynı kişinin kredi açması, kaybı onaylaması ve discount ödemesini serbest bırakması kontrol zafiyetidir.
Karar matrisi
| Tahsilat gücü | Teorik değer | Risk | Yaklaşım |
|---|---|---|---|
| Güçlü | Yüksek | Düşük | Politika içinde şartlı discount |
| Zayıflıyor | Yüksek | Artan | Tahsilat planı ve limit incelemesi |
| Güçlü | Düşük | Düşük | Ekonomik tavanı yeniden hesapla |
| Zayıf | Herhangi | Yüksek | Ticari teşvikten önce risk kararı |
| Uygunluk/koruma engeli | Herhangi | Kabul edilemez | Discount ve kredi sürecini durdur |
Sonuç: Alacak, tahsilat değildir
Kredili kayba uygulanan discount teklifinin başarısı, belgenin imzalanmasıyla ölçülmez.
Discount sonrası alacağın zamanında, gerçek nakitle ve yeni risk yaratmadan tahsil edilmesi gerekir.
Tahsil edilmemiş GGR, nakde dönüşmüş ve korunmuş katkı değildir. Tahsilatı hızlandırmayan, beklenen zararı düşürmeyen ve net katkıyı korumayan discount, yalnızca riskli bir alacağı daha ucuza satmaktır.